Skip to Main Content

Page

D3ARS систем

Энэ систем нь хувьцаат компани, хөрөнгө оруулалтын сангууд болон койн гаргагч эрх бүхий этгээдүүдийн нийтэд мэдээлэх үүрэг бүхий мэдээллийг мэдүүлэх, цахим өгөгдөл цуглуулах, баримт бичигт дүн шинжилгээ хийх, олж авах буюу англиар the Digital Data Disclosure, Analysis and Retrieval System болон the Digital Data Gathering, Analysis, and Retrieval System гэх үгнүүдийн эхний үсгүүдийн нийлбэр, оюуны өмч бүхий D3ARS системийг 2019 оноос хойш хөгжүүлж дуусгаад байна. D3ARS систем нь мэдээлэх үүрэг бүхий этгээдүүдийн тухай бүр мэдүүлж буй мэдээллийг огноо болон цагаар бүртгэж, мэдүүлсэн мэдээллийг мэдээллийн санд цуглуулан, цугларсан мэдээллийг интернетээр дамжуулан олон нийтэд чөлөөтэй хүргэх боломжтой систем юм. Тухайлбал Монголын хөрөнгийн бирж болон бусад санхүү, бараа таваарын арилжааны биржид оролцогч олон нийтийн компаниуд, бусад үнэт цаас гаргагчид болон оролцогч байгууллагууд хууль, төрийн эрх бүхий байгууллагын журмаар шаардсан мэдээллийг /дата өгөгдөл/ мэдүүлэг гаргах замаар заавал бүрдүүлэх, мэдээллийг тогтсон маягтын дагуу системд оруулах замаар цуглуулж, баталгаажуулах, индексжүүлэх, хүлээн авах, дамжуулах, хайх ажлыг энэ систем гүйцэтгэнэ.

D3ARS системийн өгөгдлийн сангийн хөгжүүлэлт банк болон санхүүгийн байгууллагуудын ашиглаж эхлээгүй байгаа Oracle 21c version дээр хөгжүүлэгдсэн тул блокчэйнтэй технологи ашиглах, өгөгдлийн тандалт хийх боломжтой, веб технологид суурилсан тул олон нийтэд мэдээллэх болон хэрэглэгчийн олон ялгаатай эрхээр хандах боломж бүрдсэн, бусад системтэй холболт API-тай тул төрийн болон хувийн хэвшлийн системүүдтэй мэдээлэл солилцох бүрэн боломжтой, XBRL ашигладаг тул олон улсын бизнесийн мэдээлэл солилцох стандарттай олон хэлээр нийтлэгдэх боломжтой бөгөөд компани одоогоор Хувьцаа эзэмшигчдийн болон Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн хурлын шийдвэрийг хуульд нийцэж буй эсэхэд хянах хиймэл оюун ухаан дээр ажиллаж байна.

D3ARS систем нь АНУ-д EDGAR of the US Form 8-KForm 10-KForm 10-QForm S-1, Канадад Sedar, Англид Companies House, Япон улсад EDINET, БНСУ-д DART гэх мэтээр хөгжүүлсэн систем мэдүүлсэн үнэт цаас гаргагчдын мэдүүлгийг /Filing/  хөрөнгө оруулагчид ашиглан хөрөнгө оруулах эсэх шийдвэрээ гаргадаг системтэй ижил түвшинтэй ижил хэмжээнд хөгжүүлсэн систем юм.

D3ARS систем нь үнэт цаас гаргачид болон бусад зохицуулалттай этгээдүүдийн нийтэд мэдээлэх үүрэг бүхий мэдээллийг “Үнэт цаасны зах зээлийн тухай” хуулийн  “9 дүгээр зүйл.Дотоод мэдээллийг нийтэд мэдээлэх” хэсгийн “79.2.3.тухайн мэдээллийг сонирхогч этгээд саадгүй авах боломжийг хангасан бусад хэлбэрээр.”, Санхүүгийн зохицуулах хорооны 2021 оны 06-р сарын 11-ний өдрийн Дугаар 225 тоот “Үнэт цаасны бүртгэлийн журам”-ын “АРАВ. Үнэт цаас гаргагчийн тогтоосон хугацаанд болон тухай бүр ирүүлэх мэдээллийн төрөл, мэдээлэх хэлбэр,” Монголын хөрөнгийн бирж нь үнэт цаас гаргагчдын мэдээллийн ил тод байдлыг сайжруулах, хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах зохицуулалтыг боловсронгуй болгох, тогтвортой санхүүжилтийн зарчмуудыг хөрөнгийн зах зээлд нэвтрүүлэх ажлын хүрээнд "Үнэт цаас гаргагчаас олон нийтэд хүргэх мэдээллийн журам”-тай бүрэн нийцэж байна.

D3ARS системийн хийж гүйцэтгэх ажлууд:

Хувьцаат компаниудын хувьцаагаа халааслах, сонирхолын зөрчилтэй болон их хэмжээний хэлцэл хийх, эцсийн өмчлөгчийн мэдүүлэг, үнэ ханшид нөлөөлөхүйц мэдээлэл, эрх бүхий албан тушаалтануудын хамаарал, эзэмшил, Хорооны хяналт тавих зэрэг нийт 32 мэдүүлгээр компаниудыг мэдээллийг ил болгоно. Тухайлбал:

  • Компанийн хувьцаа эзэмшигчдэд хагас жилийн болон жилийн эцсийн санхүүгийн тайлангуудыг тайлагнах;
  • Компанийн хувьцаа эзэмшигчдэд компанийн үйл ажиллагааны тайлангуудыг тайлагнах; 
  • Компанийн сонирхолын зөрчилтэй болон их хэмжээний хэлцэлүүдийг тайлагнах;
  • Компанийн  5 хувиас дээш болон хяналтын  хувьцааг эзэмшигчдийг тайлагнах;
  • Үнэт цаас гаргагчаас тухай бүр мэдээлэх мэдээлэл гэдэгт хувьцаа эзэмшигч болон хөрөнгө оруулагчаас шийдвэр гаргахад шаардлагатай компанийн бизнесийн болон санхүүгийн үйл ажиллагаанд бий болсон ажил хэрэг, үйл ажиллагаатай холбоотой цогц мэдээллүүдийг тайлагнах;
  • Компанийн үндсэн үйл ажиллагаа, санхүүгийн байдал, бизнест шууд нөлөө үзүүлэхүйц гэрээ, хэлцэл байгуулах, нэмэлт өөрчлөлт оруулах, гэрээг цуцлах, дуусгавар болгох, татгалзах, гэрээний хугацаа дууссантай холбоотой мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх бөгөөд мэдээлэлд гэрээг байгуулсан огноо, гэрээний нөхцөл, гэрээнд оролцогч талуудын эрх үүрэг, гэрээний нэг талд түүний охин хараат компани оролцсон эсэх талаарх мэдээллийг тайлагнах;
  • Шүүх, прокурор, төрийн эрх бүхий байгууллагаас үнэт цаас гаргагчийн эрх бүхий албан тушаалтан, түүний хараат, охин компанийг хариуцагчаар татаж, захиргааны болон эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн, шүүхээс дампуурлын тухай хууль тогтоомжийн дагуу эрх хүлээн авагч томилогдсон талаарх мэдээллийг тайлагнах;
  • Үнэт цаас гаргагч нийт активын 25 хувь ба түүнээс дээш хэмжээтэй тэнцэх үл хөдлөх хөрөнгийгбусдад шилжүүлэх, барьцаалсан эсхүл бусад компанийн хяналтын багц худалдан авсан талаарх мэдээлэл, холбогдох гэрээ, хэлцэлийг тайлагнах;
  • Үнэт цаас гаргагчийн санхүүгийн байдлын гадуурх бүртгэлтэй холбоотой санхүүгийн  болон санхүүгийн  бус  эрх үүрэг  бий  болгосон гэрээ,  хэлцэл, гүйлгээтэй холбоотой мэдээллийг мэдээлэх бөгөөд мэдээлэлд гэрээ, хэлцлийн хугацаа, үнийн дүн, төлбөрийн нөхцөл, гүйлгээний товч утга, богино болон урт хугацаат түрээсийн гэрээнээс бий болсон эрх үүрэг, төлбөр түргэн гүйцэтгэх чадвартай холбоотой мэдээлэл Үнэт цаас гаргагчийн гүйцэтгэх удирдлага, эрх бүхий албан тушаалтан нь үүрэгт ажлаас чөлөөлөгдсөн, гарсан өдрөөс хойш 1 жилийн хугацаанд  тухайн ажиллаж байсан компанийн хувьцааг бирж болон биржийн бус зах зээл дээр худалдах, худалдан авахыг хориглосон арга хэмжээ болон үүнтэй холбогдуулан компанийн төлөөлөн  удирдах  зөвлөлөөс гарсан  шийдвэрийг тайлагнах;
  • Компани хувьцаа болон бондыг олон нийтэд гаргаж буй үнэт цаасны танилцуулга зэргийг тодорхой маягтын дагуу харуулах.
  • Хөрөнгө оруулагчид Мэдээллийн сангийн хайлтыг компанийн нэр, салбарын бүлэг, баримт бичгийн төрөл эсвэл гаргасан огноогоор хайж болох боломжтой. 

D3ARS системийн ач холбогдол:

Олон тооны компанийн мэдүүлгийг багтаасан D3ARS систем нь хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах, нийтэд мэдүүлэх үүрэг бүхий мэдээллийн төрлийг нэмэгдүүлж, мэдээлэл хүргэх процессийг хялбаршуулж, олон нийтэд түргэн шуурхай хүргэх боломжийг бий болгон, үнэт цаасны зах зээлийн үр ашиг, ил тод байдал, компаниудын шударга байдлыг нэмэгдүүлэх замаар хөрөнгө оруулагчид, компаниуд болон Монгол улсын эдийн засагт үр өгөөжөө өгнө. 

Нээлттэй компаниуд санхүүгийн болон бусад чухал мэдээллүүдийг тогтмол, цаг тухайд нь үнэн зөв, бүрэн гүйцэд гаргаж байх ёстой бөгөөд хөрөнгө оруулалтын сан, хөрөнгийн менежерүүд, хөрөнгө оруулалтын мэргэжилтнүүд болон бусад зах зээлд оролцогчдоос мэдлэг, мэдээлэлтэй байдлаар хэзээ, ямар компанид хөрөнгө оруулах болон хөрөнгө оруулалтын шийдвэр гаргахад энэ систем ихээхэн ач холбогдолтой. 

Түүнчлэн Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлж, буруутай этгээдэд хариуцлага тооцох, цаашдын буруутай үйлдлээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хөрөнгө оруулагчдыг хамгаалахад системийн ач холбогдол өндөр юм. Төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна.